วันไหว้ครู


วันไหว้ครู

หลังจากเปิดเทอมใหม่ ในภาคเรียนที่ 1 โรงเรียนต่างๆ ก็จะมีการจัดพิธีการไหว้ครูขึ้น ซึ่งมักจะจัดกันในวันพฤหัสบดีของสัปดาห์ใดสัปดาห์หนึ่งในช่วงเดือนพฤษภาคม – เดือนมิถุนายน ดังนั้นในช่วงเทศกาลวันไหว้ครูในปีนี้ ผมก็ขอนำทุกท่านมาทำความรู้จักกับประวัติความเป็นมาและความสำคัญของวันไหว้ครูกันครับ

ความหมายของคำว่า “ครู” และ “การไหว้ครู”
“ครู” หมายถึง ผู้สั่งสอนศิษย์ หรือ ผู้ถ่ายทอดความรู้ให้แก่ศิษย์ ซึ่งมาจากคำว่า ครุ (อ่านว่า คะ-รุ) ที่แปลว่า “หนัก” อันหมายถึง ภาระหน้าที่และความรับผิดชอบในการอบรมสั่งสอนของครูนั้นเอง
ดังนั้น “การไหว้ครู” จึงถือว่าเป็นพิธีกรรมที่มีความสำคัญและมีความหมาย ทั้งนี้ก็เพื่อเป็นการแสดงถึงความเคารพ นับถือและระลึกถึงพระคุณของครู อาจารย์ผู้ที่ประสิทธิ์ประสาทวิชาความรู้ให้กับเรา ทำให้เรานำความรู้ที่ได้รับมาสร้างความเจริญรุ่งเรืองให้กับชีวิต ทำให้เราเป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์ และสามารถดำรงชีวิตอยู่ในสังคมได้อย่างมีความสุข
“การไหว้ครู” นั้นเป็นประเพณีที่มีมาแต่โบราณและมีอยู่แทบทุกสาขาอาชีพ เช่น การไหว้ครูนาฏศิลป์ ไหว้ครูดนตรี ไหว้ครูโหราศาสตร์ ไหว้ครูแพทย์แผนไทย การไหว้ครูศิลปะป้องกันตัว เป็นต้น ซึ่งการไหว้ครูในแต่ละอย่างก็จะมีรายละเอียดแตกต่างกันออกไป
ทำไมต้องไหว้ครูในวันพฤหัสบดี?
ว่ากันว่า “พระพฤหัสบดี” (พระพฤหัสบดี คือ เทวดานพเคราะห์องค์หนึ่งจาก ฤษี 19 ตน) ในเวลากลางวันนั้นจะเป็นธาตุไฟและจะเป็นธาตุน้ำในเวลากลางคืน เป็นดาวพระเคราะห์ที่ให้ความรู้แก่มนุษย์ ดังนั้นจึงมีการยึดถือและกำหนดให้วันพฤหัสบดีเป็นวันครู ทั้งนี้อาจจะเป็นเพราะว่าคนไทยนั้นได้รับอิทธิพลทางศาสนามาจากพวกพราหมณ์ ซึ่งนับถือเทพเจ้านามพระพฤหัสบดีเป็นเทพฤทธิ์ ในฐานะปุโรหิตาจารย์ที่เคารพนับถือของพระอินทร์และเทวดาอื่นๆ ดังนั้นคนไทยเราจึงนิยมที่จะไหว้ครูกันในวันพฤหัสบดี

ต้องเตรียมอะไรในพิธี “การไหว้ครู”?
สำหรับสิ่งที่ต้องเตรียมสำหรับการใช้ประกอบพิธีการไหว้ครู ก็คือ พานดอกไม้หรือกรวยดอกไม้ โดยจะประกอบไปด้วย ธูป เทียน ข้าวตอก ดอกมะเขือ ดอกเข็ม และหญ้าแพรก ซึ่งเครื่องสักการะดังกล่าวต่างก็มีความหมายที่คนโบราณได้คิดผูกเป็นปริศนาที่มีความหมายลึกซึ้ง ดังนี้
ดอกมะเขือ ลักษณะของดอกมะเขือ เวลาบานจะมีสีขาวสะอาดและดอกจะโน้มคว่ำลงพื้นดินซึ่งเป็นการแสดงถึงความสะอาดบริสุทธิ์ของจิตใจ เป็นคนซื่อสัตย์ และเป็นผู้อ่อนน้อมถ่อมตนอยู่เสมอ
หญ้าแพรก เป็นตัวแทนที่แสดงถึงความเข้มแข็ง อดทนถึงแม้จะแห้งแล้ง คนเดินเหยียบย่ำ หญ้าแพรกก็จะไม่ตาย พอได้รับโอกาสที่เหมาะสม ได้รับความชุมชื้น ก็จะแตกยอดเจริญงอกงามเป็นอย่างดี ครูจึงต้องเป็นผู้ที่เข้มแข็งอดทนต่อปัญหาต่างๆ ของนักเรียนนักศึกษามากมาย และค่อย ๆสะท้อนปลูกฝังความมุ่งมั่นอดทน เข้มแข็งไปสู่นิสัยของนักเรียน นักศึกษา ฝึกให้เขาให้จงได้ คนโบราณจึงถือเอาเป็นเคล็ดว่า ถ้าใช้หญ้าแพรกไหว้ครูแล้ว ลูกศิษย์ก็จะมีความเข้มแข็ง อดทน และมีสติปัญญาที่เจริญงอกงามเหมือนดังกับหญ้าแพรกนั้นเอง
ข้าวตอก คือเมล็ดข้าวเปลือกที่นำไปคั่ว และเมื่อได้รับความร้อนระดับหนึ่ง เนื้อในของเมล็ดข้าวเปลือกก็จะพองตัวและแตกตัวออกกลายเป็นข้าวตอกและมีกลิ่นหอม นั้นก็หมายถึง การเป็นคนที่มีระเบียบวินัย การปฏิบัติและทำตามกฎระเบียบ การเอาชนะความซุกซนและความเกียจคร้านของตัวเองได้ เหมือนข้าวตอกสีขาวที่ถูกคั่วออกจากข้าวเปลือก
ดอกเข็ม ลักษณะของดอกเข็มจะมียอดดอกรวมกันเป็นพุ่มปลายดอกแต่ละดอกจะแหลม ซึ่งหมายถึงการให้ลูกศิษย์เป็นคนที่มีสติปัญญาที่ฉลาดหลักแหลม สามารถเรียนรู้ได้ดี และแก้ปัญหาได้

ประโยชน์ที่ได้รับจากการไหว้ครู
1. ทำให้เกิดความรัก ความเมตตา ความเคารพ ความศรัทธาและความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันระหว่างครูกับลูกศิษย์
2. ผู้เป็นลูกศิษย์มีความสบายใจและมีความมั่นใจในการนำวิชาความรู้ที่ได้รับไปใช้ประโยชน์หรือนำไปถ่ายทอดให้กับผู้อื่น
3. เป็นการขอขมาและบรรเทาโทษต่อครู อาจารย์ เมื่อมีการกระทำสิ่งใดผิดพลาดไป
4. เพื่อเป็นการสำรวจ ตรวจตรา และพัฒนาตนเองของลูกศิษย์
5. เป็นอนุรักษ์และรักษาไว้ซึ่งเอกลักษณ์แห่งวัฒนธรรมและประเพณีไทยให้สืบเนื่องต่อไป

บทสวดไหว้ครูทำนองสรภัญญะ
ปาเจรา จริยา โหนติ คุณุตตรา นุสาสกา
ข้าขอประณตน้อมสักการ บูรพคณาจารย์ ผู้กอรปเกิดประโยชน์ศึกษา
ทั้งท่านผู้ประสาทวิชา อบรมจริยา แก่ข้าในกาลปัจจุบัน
ข้าขอเคารพอภิวันท์ ระลึกคุณอนันต์ ด้วยใจนิยมบูชา
ขอเดชกตเวทิตา อีกวิริยะพา ปัญญาให้เกิดแตกฉาน
ศึกษาสำเร็จทุกประการ อายุยืนนาน อยู่ในศีลธรรมอันดี
ให้ได้เป็นเกียรติเป็นศรี ประโยชน์ทวี แก่ข้าและประเทศไทย เทอญ
ปัญญา วุฑฒิ กเร เต เต ทินโนวาเท นมามิหํ

คำปฏิญาณตน
เราคนไทย ใจกตัญญู รู้คุณชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์
เรานักเรียนจักต้องประพฤติตนให้อยู่ในระเบียบวินัยของโรงเรียน
มีความซื่อสัตย์ต่อตนเองและผู้อื่น
เรานักเรียนจักต้องปฏิบัติตนไม่ให้เป็นที่เดือดร้อนต่อตนเองและผู้อื่น
สิ่งที่ต้องเตรียมในการไหว้ครู

เพลงพระคุณที่สาม
ครูบาอาจารย์ที่ท่านประทานความรู้มาให้
อบรมจิตใจให้รู้ผิดชอบชั่วดี
ก่อนจะนอนสวดมนต์อ้อนวอนทุกที
ขอกุศลบุญบารมีส่งเสริมครูนี้ให้ร่มเย็น
ครูมีบุญคุณจะต้องเทิดทูนเอาไว้เหนือเกล้า
ท่านสั่งสอนเราอบรมให้เราไม่เว้น
ท่านอุทิศไม่คิดถึงความยากเย็น
สอนให้รู้จัดเจนเฝ้าแนะเฝ้าเน้นมิได้อำพราง
* พระคุณที่สามงดงามแจ่มใส
แต่ว่าใครหนอใครเปรียบเปรยครูไว้ว่าเป็นเรือจ้าง
ถ้าหากจะคิดยิ่งคิดยิ่งเห็นว่าผิดทาง
มีใครไหนบ้างแนะนำแนวทางอย่างครู
บุญเคยทำมาตั้งแต่ปางใดเรายกให้ท่าน
ตั้งใจกราบกรานเคารพคุณท่านกตัญญู
โรคและภัยอย่ามาแผ้วพานคุณครู
ขอกุศลผลบุญค้ำชูให้ครูเป็นสุขชั่วนิรันดร

 

Advertisements

About Kruuthit

Teacher Computer of Nongchangwittaya School

Posted on มิถุนายน 9, 2014, in เรื่องฮิตติดกระแส and tagged , , , , , . Bookmark the permalink. ใส่ความเห็น.

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

%d bloggers like this: